ONDERZOEK

‘INCLUSIVITEIT GAAT IEDEREEN AAN’

Tekst Ronald de Kreij Beeld Doon van de Ven

CLAUDIA WERKER: ‘BLIJ DAT IK EEN BIJDRAGE MAG LEVEREN’

Een diverse en tegelijkertijd inclusieve samenleving, dat willen we allemaal wel. ‘Maar dat vergt wel een werkelijk inclusieve blik’, betoogt Claudia Werker. ‘Daar kan ook de vakbond zijn voordeel mee doen. Bijvoorbeeld bij het afsluiten van inclusieve cao’s.’

Ze is van geboorte Duitse, maar heeft veel familie in Nederland en een oma met een Belgisch paspoort. Bovendien heeft ze als vrouw én als econoom bijna altijd gewerkt voor technische universiteiten. ‘Tja’, concludeert ze zelf, ‘dan moét je als persoon wel wat hebben met diversiteit en inclusiviteit.’

Claudia Werker is bij de TU Delft universitair hoofddocente Economie van Technologie en Innovatie. Ze is bovendien vicevoorzitster van de ondernemingsraad én kaderlid van FNV Overheid. Vanuit deze verschillende functies werkt ze momenteel hard om inclusive research and innovation binnen de universiteit op de kaart te zetten. Maar ook daarbuiten. Want, zo zegt ze, ‘inclusiviteit gaat in feite iedereen aan’.

MANNELIJKE DUMMIES

‘Waarom zijn crashtestdummies altijd gebaseerd op de lichaamsbouw van mannen?’ vraagt Werker. ‘Onlangs gebruikte een Zweedse autofabrikant voor het eerst dummies die de lichamen van vrouwen weerspiegelen. Als andere fabrikanten dit voorbeeld volgen, kunnen we binnenkort eindelijk iets doen aan het feit dat vrouwen weliswaar minder vaak bij ongevallen betrokken zijn dan mannen, maar zwaarder gewond raken wanneer ze dat wel zijn.’

Wat ze maar wil zeggen: ‘Het negeren van geslacht in onderzoek kan grote gevolgen hebben, doorgaans negatief. Een inclusieve onderzoeksstrategie ontwikkelen kan dan ook een flink verschil maken.’

Onzichtbaarheid in onderzoek en innovatie gaat verder dan alleen gender. ‘Als je bijvoorbeeld ook leeftijd, gezondheid en etniciteit in het onderzoek meeneemt, dan ben je pas echt inclusief bezig. Ter illustratie: de eerste zelfrijdende auto's herkenden zwarte mensen niet, omdat die voor blanken gekalibreerd waren. Een ander voorbeeld zijn algoritmen die voor de voorselectie van kandidaten voor universiteiten worden gebruikt en vooroordelen bevatten. En wat betreft gezondheid is het onderzoek doorgaans toegesneden op de doorsnee zorg voor doorsnee mensen, meestal doorsnee mannen dus. Dat kan veel meer toegespitst worden op specifieke situaties. Zeker wanneer het gaat om medicatie, of – heel actueel – vaccinatie.’

VERSCHILLENDE CARRIÈREPADEN

Zo’n drie jaar geleden publiceerde de Volkskrant een artikel van de hand van Werker over de verschillen in carrièrepaden van mannen en vrouwen. Dat trok veel aandacht en maakte dat ze in toenemende mate werd bevraagd op het omgaan met diversiteit. ‘Ook binnen de ondernemingsraad van de TU Delft’, zegt ze. ‘We hebben nu een Werkgroep Diversiteit en Gendergelijkheid, die onder meer meekijkt met de diversity officer van de universiteit. Natuurlijk, ontwikkelingen zoals deze zijn niet enkel en alleen dankzij mijn inspanningen in gang gezet, maar ik ben wel blij dat ik hier een bijdrage aan mag leveren.’

De TU Delft zou volgens haar door een inclusieve onderzoeksstrategie een groot verschil kunnen maken en daardoor een wereldwijd uniek onderzoeksprofiel voor zichzelf kunnen ontwikkelen. ‘Het is eenvoudig te doen’, vindt ze, ‘maar niet gemakkelijk. Als je onderzoek doet dat met mensen te maken heeft, overweeg dan of hun diversiteit met betrekking tot geslacht, leeftijd, etniciteit en zo meer invloed heeft op onderzoeksvragen, methoden, factoren, analyse en rapportage. Dit soort onderzoek heeft veel meer impact dan vasthouden aan wat we altijd hebben gedaan. Een dergelijke manier van kijken kan ook voor de vakbeweging nuttig zijn.

‘Inclusiviteit vereist dat je over de grenzen van je eigen discipline durft heen te kijken en vraagt: wie zijn allemaal belanghebbenden en hoe bereik, betrek of vertegenwoordig ik hen? Wanneer je dat doet, kun je écht inclusieve cao’s afsluiten. Met bijvoorbeeld goede afspraken over zwangerschapsverlof of over de verlenging van contracten. Dit laatste omdat bij vrouwen zonder een vaste aanstelling een contractverlenging vanwege zwangerschaps- en bevallingsverlof meetelt met het maximum aantal verlengingen die je mag hebben. Volgens mij zou het veel beter zijn dat een verlenging vanwege zwangerschaps- en bevallingsverlof gewoon automatisch gebeurt en dan niet meetelt.’

ROBOTS AT WORK

Vanuit haar werk op de TU Delft is Werker betrokken bij het project Robots at work. ‘Daarin onderzoeken we hoe robots mensen van alle soorten en maten kunnen ondersteunen bij hun werk. In het kader van dit project heb ik vorig jaar met twee bedrijven gesproken. In het eerste bedrijf verwees het volledig mannelijke team onmiddellijk naar de sociale werkbedrijven om dit soort ideeën te verwezenlijken. Tegelijkertijd had het bedrijf ernstige problemen om hun openstaande posities in te vullen. Bij de andere firma sprak ik met de ceo. Hij ontwikkelde meteen verschillende ideeën om vrouwelijke of oudere werknemers of mensen met een handicap bij het werkproces te betrekken door de inzet van robots als fysieke ondersteuning of als trainingstool. Zo zie je dat de manier van denken en kijken nogal uitmaakt. Mannen en vrouwen kunnen intellectueel dan wel gelijk zijn, maar toch zijn we allemaal lichamelijk en geestelijk verschillend. Inclusiviteit houdt daar rekening mee.’

WAAROM ZIJN CRASHTESTDUMMIES ALTIJD GEBASEERD OP DE LICHAAMSBOUW VAN MANNEN?

Deel deze pagina