SERIE: VAKBONDSWERK VAN DE TOEKOMKST (DEEL 1)

‘VAKBONDSWERK WORDT EEN TRAJECT’

Tekst Ronald de Kreij Beeld Alwin Koops

‘DAT ACTIVERENDE VAKBONDSWERK WAS BEST EVEN WENNEN VOOR MIJ’

Hoe ziet het vakbondswerk van de toekomst er uit? Kaderlid Kees van Oosterhout is er naar eigen zeggen al mee bezig: ‘Mensen betrekken is een absolute noodzaak’.

De maatschappij verandert, dus verander mee! (Of is het andersom: omdat wij veranderen, verandert ook de maatschappij? Maar laten we deze vraag aan de deskundigen overlaten.) Wat betekent die veranderende maatschappij voor de vakbond en het vakbondswerk? We vroegen het een aantal vakbondskaderleden van FNV Overheid die voor een deel van hun werk zijn vrijgesteld voor het uitvoeren van vakbondstaken. In dit nummer deel 1 van een serie: Kees van Oosterhout, senior adviseur bedrijfsvoering bij DUO in Groningen. ‘Ik ondersteun FNV-bestuurder Marieke Manschot van FNV Overheid die het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, OCW, in haar pakket heeft. Met haar spreek ik af wat ik allemaal doe. Ik bereid overleggen voor, zit daar zelf ook bij, onderhoud contacten met ondernemingsraden OCW-breed, dat soort dingen. En ik zit in de Geschillencommissie Rijk, waar de meeste rijksambtenaren kunnen aankloppen in geval van bijvoorbeeld een verschil van mening met een leidinggevende over een beoordeling of voornemen tot straf.

‘Tot zover de inhoudelijke kant van mijn vakbondswerk. Wat betreft de uitvoering zoeken we steeds meer de activerende kant van het vakbondswerk. Al moet ik toegeven dat ik een beetje moeite heb gehad met die term, omdat de betekenis ervan verwarrend kan zijn. Laat ik een voorbeeld noemen, ter verduidelijking. Stel we bereiden ons voor op een nieuwe arbeidsvoorwaardenoverleg. Of op de eerste fase van een reorganisatie. Hoe zorgen we dan dat de medewerkers hierin gehoord worden? Want we kunnen het overleg over dit soort zaken alleen maar goed doen en tot goede afspraken komen als zo veel mogelijk medewerkers meedoen. Maar hoe nemen we de mensen hierin mee? Het antwoord: met activerend vakbondswerk.’

DE PRAKTISCHE KANT VAN VAKBONDSWERK

‘We zijn druk bezig om deze niet zozeer inhoudelijke maar meer de praktische kant van het vakbondswerk fors te versterken. Onder meer met een meer planmatige aanpak waarbij we duidelijk opschrijven wat er allemaal speelt, welke thema’s, en wat we daaraan gaan doen. Maar ook hoe we die thema’s gaan ophalen. Een poll, een bijeenkomst, digitaal? En natuurlijk ook bij niet-leden, want we willen groeien. Dit laatste is weer een thema op zich. Weet iedereen wel wat de rol van bond precies is? Of hoe belangrijk het is om lid te zijn en welke voordelen dat met zich meebrengt? Om dat uit te leggen moet je mensen actief opzoeken, naar ze toe gaan. Met ondersteuning van nieuwsbrieven, een mooie website, Facebook en wat al niet meer.

‘Ik geef toe: dat activerende vakbondswerk was best even wennen voor mij. Maar mensen betrekken is een absolute noodzaak. Ze moeten weten wat hun belang is. Weten ze dat niet, dan sta je bij cao-acties slechts met drie man op het Malieveld. Dat gaat natuurlijk niet werken.’

ANWB VERSUS VAKBOND

‘Ik maak graag de vergelijking met de ANWB. Automobilisten vinden het ANWB-lidmaatschap vaak niet meer dan logisch, omdat ze onderweg niet met pech willen stranden. Werkenden vinden het vakbondslidmaatschap minder vanzelfsprekend. Ach, denken ze, dat cao-overleg wordt toch wel gevoerd, dus waarom zou ik lid worden? Het is de hoogste tijd dat wij duidelijk uitleggen waarom dat tóch goed zou zijn. En dat de bond bovendien meer doet dan arbeidsvoorwaarden regelen. Cursussen aanbieden bijvoorbeeld. Loopbaanbegeleiding. Afspraken maken met de politiek. Internationaal vakbondswerk. Al die dingen staan misschien dan wel op de website, maar dat is passieve voorlichting. Tot voor kort deelde ik die informatie persoonlijk met mijn collega’s bij het koffiezetapparaat, maar tot voor kort kwam daar niemand meer. Dus we gaan het anders aanpakken.

‘Natuurlijk, wat ik nu vertel hadden we al veel eerder meer kunnen en moeten doen. En misschien heb ik bepaalde zaken zelf ook veel te inhoudelijk ingestoken. Maar goed, kritiek achteraf heeft weinig zin. Daarom ben ik ook niet zo van het terugkijken. Ik ben meer van het doorpakken en dingen doen. Echt doen, doen, doen. En dan vooral dingen samen doen. Dat is hoe ik de FNV zie.

ONLINE COMMUNITIES

‘Hoe geef je dit 'doen' vorm in deze digitale wereld? Ik denk door de vroegere 'normale' gesprekken die we op de werkvloer hadden nu naar de digitale snelweg te tillen. Door online communities op te zetten. Waar we als bond niet alleen maar zenden, maar gesprekken over en weer voeren, informatie uitwisselen en zaken uitleggen.

‘Vroeger was het duidelijk: je werd vakbondslid omdat je ouders dat ook waren. Maar zo voor de hand liggend is dit niet meer. We moeten mensen nu overhalen om lid te worden. Niet door het ze één keer te vragen, maar door ze mee te nemen in een traject. Dat is het, zo zie ik het vakbondswerk van de toekomst: als een traject.’

KEES VAN OOSTERHOUT: ‘DINGEN SAMEN DOEN, DAT IS HOE IK DE FNV ZIE’

Deel deze pagina